Die zullen er naast het nieuw aangelegde park ook een gloednieuw paviljoen van YRD.Works kunnen bezoeken. “Het is geen constructie die af is, maar een proces dat pas begint wanneer de eerste klimplant zich rond het staal wikkelt.”
De afgelopen jaren investeerde stad Vilvoorde in een nieuw stedelijk natuurpark van ongeveer 5 hectare in het noordwesten van de stad. Het nieuwe landschapspark bestaat uit twee deelgebieden gelegen tegenover elkaar langs de oevers van de Zenne, de site ‘Asiat’ op de rechteroever en het gebied ‘Darse’ op de linkeroever. De transformatie van het Asiat Park startte in het voorjaar van 2024, en bestond uit een doorgedreven onthardings- en vergroeningsoperatie van de voormalige militaire site met veel aandacht voor een duurzaam beheer van regenwater.
Schepen voor omgeving Jeroen Bergers is tevreden dat de werken zijn afgerond: “In het landschapspark Darse hebben we al de 20 000ste nieuwe boom van deze legislatuur in onze stad aangeplant. Een mijlpaal die cruciaal is voor de leefbaarheid van onze stad. Op dat elan gaan we ook de komende jaren voort. Daarbij tonen we met deze mooie samenwerking aan dat een groene leefomgeving en recreatie hand in hand gaan door middel van de duurzame verankering van het Horst-festival in onze stad. Dubbel goed nieuws dus!”
Binnen het innovatietraject Natuurweefselplanning werd onder begeleiding van Gert De Keyser van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) gezocht naar manieren om stedelijke natuur opnieuw te benaderen als een gedeeld landschap. Binnen deze benadering wordt natuur niet als een afzonderlijke sector gezien, maar als een levend weefsel waarin mens, plant, dier, water, infrastructuur en gemeenschap met elkaar verbonden zijn. Die benadering maakte van Asiat-Darse niet alleen een landschappelijk project, maar ook een plek waar nieuwe vormen van betrokkenheid, zorg en eigenaarschap konden groeien.
Na de initiële sanering hoogde ENGIE in samenwerking met OVAM de gronden op, om zo de optimale omstandigheden te creëren voor de inrichting als natuurpark. En dat bood op zijn beurt kansen voor het team van Plant en Houtgoed en het Brusselse architectenbureau 51N4E dat verantwoordelijk was voor het ontwerp. “We kregen van de stad de vrijheid om vanuit de initiële situatie van een overwoekerde site het potentieel aan biodiversiteit te maximaliseren,” vertelt Jeroen Deseyn, van landschapsarchitectenbureau Plant en Houtgoed. “We kozen bewust voor een ontwerp dat in de komende jaren nog beïnvloed kan worden door het gebruik en beheer van de site. Door die methode te combineren met aanplant van een veelheid aan inheemse kruiden, struiken en bomen krijg je een heel dynamisch en evolutief park. Bovendien werden er verschillende grondtypes ingebracht waarop diverse bronpopulaties van inheemse planten werden ingezaaid en aangeplant. Op die manier ontstaat er een mozaïek van verschillende biotopen die door beheer in de juiste richting worden gestuurd en zo een groene oase creëren waar het als mens fijn toeven is en waar we de natuur een handje helpen om de snelle klimaatverandering het hoofd te bieden."
Na die initiële fase was het aan de inwoners van de stad. In samenwerking met Asiat Park, Bûûmplanters, lokale verenigingen en scholen plantte het tijdelijke verbond maar liefst 4 000 bomen op vijf dagen tijd. De “Maak Darse Mee”-campagne plantte zo de eerste zaadjes voor de nieuwe groene long.
De basis is gelegd. Het is nu aan de natuur om zich geleidelijk aan verder te ontwikkelen. “We hebben een uiterst biodiverse natuur aangebracht, paden aangelegd en kwetsbare zones afgebakend. Vanaf september kunnen we dan de eerste wandelaars ontvangen.” Maar de omgeving is er nog kwetsbaar, benadrukt stad Vilvoorde. “We moeten deze plek de tijd geven om volledig tot zijn recht te komen, daarom willen we alle bezoekers op het hart drukken om op de paden te blijven en het kwetsbare groen haar werk te laten doen,” aldus schepen Jeroen Bergers.
“Succession”, een levend paviljoen
Maar niet enkel de natuur doet zijn werk op de site, ook Horst ging in april voor het eerst aan de slag op het landschapspark Darse. In het verlengde van de artistieke interventies aan de overkant in Asiat Park, verscheen er op de nieuwe Zenne-oever een paviljoen met de naam “Succession”, dat op termijn zal vergroeien met het nieuwe landschapspark. En dat kun je letterlijk nemen, vertelt Mattias Staelens, creatief directeur van het festival. “Het paviljoen, ontworpen door het Duitse collectief YRD.Works, is gemaakt uit herbruikbaar staal en gerecupereerd hout en vormt een open architectuur die zich geleidelijk laat overnemen door klimplanten en de lokale vegetatie van het park. De structuur zal doorheen de tijd veranderen van een transparant geraamte naar een overgroeide groene stalen kooi. Denk aan een soort buitenkamer waarin bezoekers tijdelijk kunnen verblijven.” Louise Goegebeur, die als artistiek coördinator de bouw van het paviljoen overzag, vult aan. "Het paviljoen is een bewuste oefening in artistieke bescheidenheid: de gebouwde structuur is secundair. We creëren in de eerste plaats een plek waar de mens te gast mag zijn om de groei van het nieuwe park te observeren. Het is geen gebouw dat af is, maar een proces dat pas begint wanneer de eerste klimplant zich rond het staal wikkelt."
De keuze voor het Duitse kunstenaarscollectief, bestaande uit Yacin Boudalfa, Ruben Fischer en David Bausch, voelde juist aan benadrukt Goegebeur. “Het team moet openstaan voor onze unieke manier van werken in de ateliers.” Tijdens vier weken in het voorjaar nodigt het Horst-team namelijk jonge creatievelingen uit om mee te bouwen aan kunstwerken tijdens de ateliers en zo gelijkgestemden te ontmoeten. YRD.Works zag brood in het samenwerkingsverhaal. “Al meer dan tien jaar werken ze op het snijvlak van ruimte, sculptuur, performance en sociale interactie. Hun praktijk combineert artistieke en architectonische strategieën met participatieve benaderingen om ruimtes te creëren die niet alleen ontworpen, maar ook gebruikt, geactiveerd en collectief ontwikkeld worden. Dan weet je dat het goed zit,” aldus Goegebeur.
Openingsfeest
Het nieuwe landschapspark kwam er mede dankzij de financiële steun van de Vlaamse regering, die via het Vlaamse Randfonds en het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) een subsidie toekende voor het inrichten en toegankelijk maken van de sites Asiat en Darse. ENGIE, als eigenaar van de site, stelde op zijn beurt het gebied voor de komende 25 jaar ter beschikking aan stad Vilvoorde. Geert Lefever, entiteitsmanager bij ENGIE: “De lokale aanwezigheid van ENGIE in Vilvoorde gaat terug tot eind jaren 1950 en kende onlangs een nieuwe dimensie met de inhuldiging van het nieuwe batterijpark op onze site langs de Zenne. Als lokaal verankerd bedrijf stellen we dan ook met plezier de Darse-site ter beschikking aan de stad en haar inwoners in de vorm van een prachtig nieuw aangelegd landschapspark.”
Op woensdag 9 september organiseert stad Vilvoorde een openingsfeest om het einde van de werken aan het landschapspark Asiat-Darse feestelijk in de kijker te zetten. Iedereen is welkom op de Darse-site tussen 14 en 17 uur. Je kunt er genieten van een ijsje, vrijblijvend deelnemen aan een inventarisatie van de aanwezige fauna en flora onder de vorm van een Bioblitz, of gewoon een kijkje komen nemen om de prille natuur in wording te ontdekken.
