De verhuis van de Koekoekxkraan wordt gepland op donderdag 1 oktober 2026 om 9 uur. Daarmee blijft één van de meest herkenbare getuigen van het industriële verleden van Vilvoorde bewaard, terwijl tegelijk ruimte wordt gemaakt voor de verdere ontwikkeling van KanaalPark en 4 Fonteinen.
De kraan is meer dan een grote metalen constructie. Ze vertelt het verhaal van Vilvoorde als industriestad en van de economische ontwikkeling langs het Zeekanaal Brussel-Schelde. Decennialang maakte de kraan deel uit van het dagelijkse industriële leven aan de Steenkaai, waar bouwmaterialen en andere bulkgoederen per schip werden aangevoerd.
Van Matadi naar Vilvoorde
De geschiedenis van de kraan is een bijzonder verhaal. De portaalkraan werd eind jaren 1950 gebouwd met het oog op de uitbreiding van de haven van Matadi in Congo. Door de ontwikkelingen rond de Congolese onafhankelijkheid in 1960 bereikte de kraan Matadi echter nooit. Ze kwam uiteindelijk terecht in de haven van Gent.
In 1989 kreeg de kraan een nieuwe bestemming in Vilvoorde. Gebroeders Koekoekx, jarenlang actief als groothandelaar in bouwmaterialen aan het Zeekanaal, namen de kraan over. Vanaf dat moment werd ze een vertrouwd beeld aan de Steenkaai en een belangrijk onderdeel van het industriële landschap van de stad.
Vandaag behoort de kraan tot de laatste grote zichtbare getuigen van het industriële verleden van deze kanaalzone. De stad wil vermijden dat dit tastbare stukje geschiedenis verdwijnt.
Voor de verhuis en herbestemming van de kraan liet de stad de nodige onderzoeken uitvoeren. Waar nodig zullen extra werkzaamheden gebeuren, zodat de kraan ook op haar nieuwe locatie veilig behouden kan blijven.
Schepen voor Financiën en Omgeving Jeroen Bergers benadrukt het belang van de investering in het behoud van de kraan: "Het behoud van de Koekoekxkraan is alleen mogelijk als we dat op een veilige en verantwoorde manier doen. Daarom hebben we de nodige onderzoeken laten uitvoeren en zullen we bijkomende werkzaamheden uitvoeren waar dat nodig is. Zo kunnen inwoners en bezoekers straks genieten van een uniek stukje Vilvoords erfgoed, met de zekerheid dat veiligheid altijd de absolute prioriteit blijft."
Schepen Bergers beklemtoont ook de erfgoedwaarde van het project: "Als je de keuze krijgt tussen het koesteren of verloren laten gaan van een stukje geschiedenis, moet je er altijd voor kiezen om dit te koesteren. Daarom ben ik ontzettend blij dat we de kraan van Koekoekx nu definitief weten te redden van het schroot. De kraan blijft zo niet alleen bewaard als symbool voor Vilvoorde, de oude industriestad aan het water, maar wordt ook meteen een trekpleister voor de nieuwe stadswijk."
Erfgoed bewaren én ruimte geven aan de toekomst
De verhuis van de Koekoekxkraan maakt immers deel uit van de vernieuwing van de kanaalzone. De voormalige industriële omgeving maakt plaats voor een nieuwe stadswijk met ruimte voor wonen, werken, groen en recreatie. De kraan krijgt een nieuwe plek aan het einde van de Havenstraat, op een nieuw aan te leggen plein. Ze zal daar niet langer operationeel zijn, maar wordt een blijvend erfgoedobject dat bezoekers en nieuwe inwoners herinnert aan de geschiedenis van de plek.
Schepen voor cultuur en erfgoed Katrien Vaes is blij met de herbestemming van de kraan: “Een stad die vernieuwt, mag haar verleden niet uitwissen. Met de Koekoekxkraan bewaren we een zichtbaar stukje van het Vilvoorde dat groot is geworden dankzij het kanaal, de industrie en de havenactiviteiten. Tegelijk geven we de kanaalzone een nieuwe toekomst. De kraan wordt zo letterlijk een brug tussen het verleden en de toekomst van onze stad.”
Jongere generaties betrekken
De verhuis past binnen de bredere herwaardering van het industriële erfgoed van Vilvoorde. De stad beschikt vandaag al over een industrieel straatmuseum met verschillende machines en relicten die herinneren aan haar industriële verleden. De Koekoekxkraan wordt een nieuwe, belangrijke schakel in dat verhaal.
Bij de verhuis van de Koekoekxkraan werden ook de Vilvoordse scholen ’t Groentje en Tangram betrokken. De leerlingen kregen de kans om zich creatief uit te leven rond de kraan en beelden te maken van hoe zij haar toekomst zien. Daarmee kregen ze niet alleen een actieve rol in een belangrijke verandering in hun stad, maar maakten ze ook op een creatieve manier kennis met de geschiedenis van de plek.
Burgemeester en schepen voor Onderwijs Jo De Ro vindt het belangrijk dat ook de jonge generatie weet waar de stad vandaan komt: "De kraan vertelt immers een verhaal over de industrie, het kanaal en de mensen die Vilvoorde mee hebben opgebouwd. Door jongeren daar vandaag bij te betrekken, geven we dat verhaal door en laten we hen tegelijk nadenken over de toekomst van de stad waarin ze wonen en naar school gaan."
De creatieve toekomstbeelden van de leerlingen krijgen een plaats in het verhaal rond de verhuis van de kraan. Zo wordt de Koekoekxkraan niet alleen een herinnering aan het verleden, maar ook een aanleiding om met jonge Vilvoordenaars na te denken over de stad van morgen.
Van industriële site naar vernieuwde stadswijk
De verhuis en restauratie van de Koekoekxkraan vormen een belangrijke stap in de verdere vernieuwing van de Steenkaai en de ontwikkeling van KanaalPark en 4 Fonteinen. De kade evolueert van een voormalige industriële werkplek naar een aantrekkelijke publieke ruimte aan het water. Dit stadsvernieuwingsproject wordt gerealiseerd samen met De Vlaamse Waterweg, Virix en Matexi met ondersteuning van het stadsvernieuwingsfonds.
De kraan krijgt daarbij een nieuwe rol als herkenbaar erfgoedsymbool in een vernieuwde stadsomgeving. Zo blijft de geschiedenis van de plek zichtbaar voor bewoners en bezoekers, ook terwijl de kanaalzone verder evolueert.
Met het behoud van de Koekoekxkraan kiest Vilvoorde bewust voor een stadsontwikkeling waarin verleden en toekomst elkaar versterken. Vilvoorde wil zo een moderne stad aan het water zijn, met respect voor de industriële geschiedenis die haar identiteit mee heeft bepaald.
