Het beschermde gebouw in de Bolwerkstraat, ontworpen door de gerenommeerde architect Victor Horta werd grondig gerestaureerd en krijgt nu een nieuwe bestemming als danszaal voor de stedelijke academie voor muziek, woord en dans. Bezoekers kunnen het eindresultaat tijdens Open Monumentendag zelf bewonderen.
Een nieuwe toekomst voor verborgen erfgoedparel
De turnzaal maakt deel uit van de voormalige meisjeskostschool ‘Les Peupliers’ en dateert uit 1904-1905. Victor Horta ontwierp het gebouw als een ruimte voor lichamelijke opvoeding volgens de principes van de Zweedse gymnastiek. Daarmee was de zaal als eerste in België vernieuwend voor haar tijd. Ook vandaag blijft het gebouw bijzonder: de combinatie van de art-nouveau architectuur van Horta, de vooruitstrevende maatschappelijke ambities die de architect integreerde bij de functie als turnzaal en de grote hoeveelheid aan nog authentieke elementen maakt van de turnzaal een uitzonderlijk stukje erfgoed. Na 120 jaar, waarvan de laatste decennia in leegstand, drong een restauratie zich op. Deze ging in februari 2025 van start onder leiding van aNNo-architecten en is uitgevoerd door Renotec. Zij leggen nu de laatste hand zodat het gebouw klaar is voor Open Monumentendag.
Bij de restauratie werd zoveel mogelijk ingezet op het behoud en herstel van de historische elementen. De authentieke buitenschil, binnenafwerking en schrijnwerken werden aangepakt en karakteristieke details, zoals de 2 grote schouwen, de ventilatieopeningen in de gevel en het warme oorspronkelijke kleurenpalet, kregen opnieuw de plaats die ze verdienen. Ook de historische turntoestellen – waaronder 3 soorten klimrekken, touwen en ringen, ladders en evenwichtsbalken werden zorgvuldig geconserveerd en geïntegreerd in het gerestaureerde interieur.
Tegelijkertijd werd de zaal klaar gemaakt voor een hedendaags gebruik met ingrepen op het vlak van toegankelijkheid, energieprestatie, brandveiligheid en akoestiek. Ook werd een gespecialiseerde verende dansvloer en grote spiegelwanden voorzien voor de jonge dansers. Het authentieke bijgebouw van de meisjeskostschol werd mee opgenomen in het project. Zoals Horta dit bijgebouw vroeger ook integreerde in zijn plannen, biedt het plaats aan onder meer kleedkamers en sanitair. Hiermee werd in de Bolwerkstraat het beschermde stadsgezicht teruggebracht naar hoe het vroeger was.
"Van bij mijn start als schepen van Onderwijs waren we als stadsbestuur in de weer om de verwaarlozing van deze unieke plek aan te pakken. Twee legislaturen verder ben ik verheugd dat we deze erfgoedplek niet alleen gerestaureerd hebben, maar dat deze ook opnieuw in de stedelijke academie voor muziek, woord en dans kunnen incorporeren. Nieuwe generaties dansers en muzikanten zullen op deze unieke plek hun passie kunnen beleven. Als stad zijn we het Agentschap Onroerend Erfgoed dankbaar voor de subsidie van 320 000 euro. Vanuit de stad voegden we hier nog 1 500 000 euro aan toe. Op 13 september worden de deuren opengezet en kunnen de Vilvoordenaars als eerste de gerestaureerde turnzaal bezoeken. Het wordt een mooie dag voor de stad en haar inwoners." aldus burgemeester Jo De Ro.
Open Monumentendag in Vilvoorde
Tijdens Open Monumentendag is de zaal met bijhorende tentoonstelling vrij te bezoeken tussen 11 en 17 uur. Medewerkers achter het restauratieproces en stadsgidsen geven met trots een woordje uitleg. Regelmatig voorziet de stedelijke academie voor muziek, woord en dans korte muziek- en dansvoorstellingen, die je meenemen naar de tijd van Horta.
Daarnaast zijn er nog twee locaties waar Vilvoords erfgoed valt te ontdekken. In het stadhuis op de Grote Markt staan een reeks originele ontwerpplannen uit 1869 centraal, die onlangs door het stadsarchief werden gerestaureerd. Tijdens een rondleiding ontdek je aan de hand van deze unieke plannen hoe het stadhuis werd ontworpen, welke keuzes de architect maakte en hoe het gebouw doorheen de tijd evolueerde. In De Bomputten in Houtem organiseren de vrijwilligers van Natuurpunt MaViSt twee rondleidingen. Ze vertellen er het verhaal van het landschap, dat nog steeds herinnert aan de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Schepen voor openbare werken, burgerzaken en cultuur Katrien Vaes: “We werkten een mooi en gevarieerd programma uit dat verschillende vormen van erfgoed samenbrengt en mooi aansluit bij het nationale thema van Open Monumentendag 2026: In goede handen. Erfgoed gaat immers over veel meer dan gebouwen en monumenten. Het zijn ook de verhalen, tradities, ambachten en gebruiken die van generatie op generatie worden doorgegeven. En bovenal zijn het de mensen die zich elke dag met passie inzetten om dit erfgoed te bewaren, te onderhouden en door te geven. Zij verdienen dit jaar extra aandacht.
Op zondag 13 september nodigen we iedereen dan ook uit om zelf op ontdekking te gaan en kennis te maken met het vele erfgoed dat bij ons in goede handen is. Laat je verrassen door het programma, ontdek bijzondere plekken en ontmoet de mensen die er elke dag mee bezig zijn. Samen geven we ons erfgoed een toekomst.”
Het volledige programma en praktische informatie is terug te vinden via https://www.vilvoorde.be/open-monumentendag.
